Waarom luisteren naar je energie zoveel moeilijker is dan een snelle agenda maken
“Ik doe hele dagen niets.” en “Mijn leven passeert precies aan mij voorbij.”
Het zijn zinnen die ik regelmatig hoor in mijn praktijk. Vaak worden ze uitgesproken door mensen die op papier ontzettend veel doen. Ze werken, zorgen voor hun gezin, proberen hun huishouden draaiende te houden, beantwoorden berichten, regelen afspraken en houden allerlei ballen in de lucht. Toch blijft er een gevoel hangen dat ze niet toekomen aan wat echt belangrijk is. Vaak denken zij (en hun omgeving) dat dit te maken heeft met luiheid of een gebrek aan motivatie. In realiteit speelt er iets anders: de moeilijke relatie tussen tijd en energie.
We leven in een wereld die georganiseerd is rond agenda’s, deadlines en afspraken. Dat heeft voordelen. Een agenda geeft structuur en helpt ons onthouden wat belangrijk is. Alleen volgt energie niet altijd dezelfde logica als planning. Je agenda weet namelijk niet hoe moe je bent.
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar toch vergeten we het voortdurend. We kijken naar een lege plek in onze agenda en denken automatisch dat er ook ruimte is in ons hoofd. We zien een vrije namiddag en besluiten dat dit het ideale moment is om eindelijk die administratie weg te werken, een marketingplan uit te schrijven, boodschappen te doen en misschien ook nog even de was te plooien.
En dit is geen onlogisch besluit: op papier klopt dat immers allemaal. Alleen houdt die planning geen rekening met wat eraan voorafging… Misschien heb je de avond voordien veel te lang gewerkt. Misschien heb je al weken nauwelijks rust genomen. Misschien heb je de voorbije dagen voortdurend geschakeld tussen werk, gezin, sociale afspraken en praktische regeldingen. Je agenda ziet alleen tijd, maar aan de vraag hoeveel energie je voor iets hebt hangt een voorgeschiedenis vast.
Plan gerust, maar luister ook af en toe naar degene die het plan moet uitvoeren
Niks ten nadele van agenda’s trouwens. Ik ben zelf een grote fan. Als er ooit een supportersclub voor weekplanningen wordt opgericht, overweeg ik een bestuursfunctie. Ik werk graag met een planning, maak lijstjes, gebruik een weekoverzicht en word oprecht gelukkig van een mooi gestructureerde agenda. Mijn probleem is zelden dat ik te weinig plan; eerder het omgekeerde.
Wat ik doorheen de jaren heb geleerd, is dat een agenda een fan-tas-tisch hulpmiddel is om richting te geven aan je tijd, maar dat het lastig wordt wanneer we verwachten dat diezelfde agenda ook weet hoeveel energie we zullen hebben om die plannen uit te voeren.
Tijd en energie zijn familie van elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde. Dat verschil merk ik ook bij mezelf.:-) Ik heb, zoals wel meerdere mensen van nature een (zéér) optimistisch beeld van mijn energie en van hoeveel tijd sommige zaken innemen. Wanneer ik naar mijn agenda kijk, zie ik vooral mogelijkheden. Daardoor plan ik gemakkelijk meer in dan uiteindelijk haalbaar blijkt. Op zich is daar niets mis mee, tot ik vergeet dat energie geen oneindige bron is en dat herstel ook tijd vraagt.
Het gevolg is dat ik soms in een vervelende tussenruimte terechtkom. Mijn planning zegt dat ik zou moeten werken, maar mijn energie vraagt rust. Omdat die rust niet ingepland staat, voelt ze als tijdverlies. En omdat ik te moe ben om goed te werken, gebeurt dat ook niet echt. Dan krijg je dat frustrerende gevoel dat je noch gewerkt, noch gerust hebt.
Veel mensen herkennen dat patroon. De vraagt die dan in me opkomt is: “Hebben we een motivatieprobleem of een wiskundig probleem?”
We benoemen het vaak een motivatieprobleem (zeker!), terwijl er toch eerder gedacht moet worden aan capaciteit. In coaching bevraagt ik die capaciteit vaak op de volgende manier: “Er zijn 168 uren in een week. Hoeveel uren werk heb jij eigenlijk gepland?”
Dat lijkt een eenvoudige vraag, maar het antwoord verrast mensen vaak. Want wanneer we niet alleen werk meetellen, maar ook de kinderen naar hobby’s brengen, boodschappen doen, koken, opruimen, administratie, sociale verplichtingen, sport, mantelzorg en alle kleine dingen die tussendoor gebeuren, blijkt een week veel voller dan ze op papier leek. Dan gaat het niet meer over motivatie. Dan gaat het over tellen. Soms proberen we een leven te leiden waarvoor simpelweg meer uren nodig zijn dan er beschikbaar zijn.
Toen ik zelf mijn tijd begon bij te houden, viel ik daar eerlijk gezegd behoorlijk van achterover. Ik dacht lange tijd dat avondeten maken ongeveer een half uur duurde. Tot ik effectief begon te meten. Koken, eten, opruimen, de keuken weer op orde brengen, een paar dingen wegzetten, nog iets afwassen dat niet in de vaatwasser kan… samen bleek dat gemakkelijk meer dan twee uur te zijn.
Dat lijkt misschien een detail, maar zulke inzichten geven rust. Niet omdat er plots meer uren in een dag verschijnen, maar omdat de werkelijkheid zichtbaar wordt. Vanaf dat moment hoef je niet langer te vechten tegen een planning die gebaseerd is op een fictieve versie van je leven.
Wat probeert je energie je eigenlijk te vertellen?
Wat ik ook vaak zie, zowel bij mezelf als bij mijn coachees, is dat we de eerste signalen van een tekort aan energie niet opmerken.
Bij mezelf merk ik dat ik me begin terug te trekken. Ik heb minder zin in mensen, stel steeds meer uit en raak gemakkelijker afgeleid. Een podcast hier, een filmpje daar, nog even iets anders doen. Op zich lijken dat kleine dingen, maar achteraf gezien zijn het vaak de eerste signalen dat mijn energie iets probeert te vertellen.
Het lastige is dat energie niet altijd hetzelfde vraagt. Soms vraagt ze rust of herstel. .. en of ik – alsjeblieft – iets kan schrappen… Maar soms vraagt ze ook beweging, verbinding of iets wat je opnieuw wakker maakt.
Ik kan het verschil ook niet altijd correct aanvoelen. Er zijn momenten waarop ik denk dat ik gewoon in de zetel blijf liggen, terwijl ik diep vanbinnen eigenlijk weet dat een wandeling, een uitstapje of iets creatiefs mij meer deugd zou doen. Dan is mijn energie niet op zoek naar minder, maar naar iets anders.
Luisteren naar je energie is soms zo ingewikkeld. Er bestaat geen standaardantwoord. Je energie vraagt niet elke dag hetzelfde, omdat jij ook niet elke dag dezelfde bent.
Luisteren in plaats van oplossen
Misschien is dat wel de kern van energiemanagement. Niet leren hoe je meer uit jezelf haalt, maar leren luisteren naar wat er nodig is.
Energie volgen is niet hetzelfde als doen waar je zin in hebt. Het betekent ook niet dat je nooit meer doorzet of dat je elke vermoeidheid moet volgen. Soms moet je gewoon doorgaan. Het leven laat zich niet altijd plannen volgens je energieniveau.
Maar energie volgen betekent wel dat je af en toe incheckt bij jezelf en eerlijk kijkt naar wat je systeem nodig heeft. En dat systeem vraagt vaak andere dingen dan je verwacht: rusten in de zetel, beweging (wandeling, lekker sporten), hulp vragen, een afspraak maken of net schrappen,… Soms draait het ook rond aanvaarden dat deze dag minder zal opleveren dan je had gehoopt.
Als mijn energie zou kunnen praten, zou ze waarschijnlijk vaak zeggen: “Leuk idee. Goed gevonden. Maar nu totaal niet.” En soms zegt ze net het omgekeerde. “Komaan. Trek je uit die zetel. Je gaat er deugd van hebben.”
Luisteren naar je energie vind ik moeilijker dan een – op papier – mooie planning maken die tegemoet komt aan alle eisen van anderen. Een agenda geeft antwoorden en kun je invullen aan de hand van een ideaalbeeld. Je energie stelt vragen en eist dat er geluisterd wordt.
En misschien begint jezelf blijven in een wereld die roept precies daar: niet bij harder werken, beter plannen of meer discipline, maar bij af en toe stilstaan en luisteren naar wat je systeem werkelijk nodig heeft.
